Қазақша есім таңдау
Туған күні мен уақыты (апта күні, Наурыз, Рамазан мен Айт — хижра бойынша, таң, ай фазасы) және ата-ана есімдері бойынша — ортақ түбірлер мен құрама есімдер. Әр есімге — неге сәйкес келетіні түсіндірілген.
По дате и времени рождения (день недели, Наурыз, Рамазан и Айт по хиджре, рассвет, фаза луны) и по именам родителей — общие корни и составные имена. Каждое имя — с объяснением, почему оно подходит.
Қазақ есімдерінің сөздігі
Базадағы барлық есім жалпы қабылданған мағынасымен — әліпби бойынша.
Ұл балаларға есімдер
- Абай
- абай, байқағыш — внимательный, осторожный; в честь Абая Құнанбайұлы
- Абылай
- Абылай хан құрметіне — в честь Абылай хана
- Айбек
- ай + бек — луна + бек
- Айдар
- айдар (бала шашы) — чуб — оберег-причёска мальчика
- Айдос
- ай + дос — лунный друг
- Айтбай
- айт күні туған — родившийся в праздник Айт
- Айтбек
- айт + бек — родившийся в Айт
- Айтжан
- айт + жан — родившийся в Айт
- Ақберен
- ақ + берен (мықты) — чистый и крепкий
- Ақжол
- ақ жол — светлый путь
- Ақтан
- ақ + таң — белый рассвет
- Ақылбек
- ақыл + бек — разум + бек
- Алдияр
- құрметті — почтенный (старинное обращение)
- Алихан
- Али + хан — Али (возвышенный) + хан
- Алмас
- алмас — алмаз
- Аңсар
- аңсар, арман — стремление, мечта
- Арман
- арман — мечта
- Арыстан
- арыстан — лев
- Асхат
- ең бақытты (араб.) — счастливейший (араб.)
- Асылбек
- асыл + бек — благородный бек
- Асылжан
- асыл + жан — благородная душа
- Әділ
- әділ — справедливый
- Әлібек
- Әли + бек — Али + бек
- Бақдәулет
- бақ + дәулет — счастье и достаток
- Бақытжан
- бақыт + жан — счастливая душа
- Бауыржан
- бауыр + жан — родной, братская душа
- Бейсен
- бейсенбі — четверг
- Бейсенбай
- бейсенбі күні туған — родившийся в четверг
- Бекболат
- бек + болат — бек + сталь
- Бекжан
- бек + жан — бек + душа
- Бекзат
- текті — знатного рода
- Бекнұр
- бек + нұр — бек + свет
- Болат
- болат — сталь
- Даниял
- Құдай сыйы — дар Божий (библ.)
- Данияр
- білімді (парсы) — обладающий знанием (перс.)
- Дархан
- дархан, жомарт — щедрый, вольный
- Дәулет
- дәулет — достаток, благополучие
- Дәурен
- бақытты дәурен — счастливая пора жизни
- Диас
- жарық, шуақ (араб.) — сияние, свет (араб.)
- Дүйсен
- дүйсенбі — понедельник
- Дүйсенбай
- дүйсенбі күні туған — родившийся в понедельник
- Дінмұхамед
- дін + Мұхаммед — религия + Мухаммед
- Еламан
- ел аман — пусть народ будет благополучен
- Елдос
- ел + дос — друг народа
- Елнұр
- ел + нұр — свет народа
- Ерасыл
- ер + асыл — благородный герой
- Ербол
- ер бол — будь мужественным
- Ержан
- ер + жан — мужественная душа
- Ерлан
- ер + лан — мужественный юноша
- Ернар
- ер + нар — сильный как нар (верблюд)
- Ернұр
- ер + нұр — герой + свет
- Ескендір
- Ескендір (Александр) — Александр
- Жанболат
- жан + болат — душа + сталь
- Жандос
- жан + дос — друг души
- Жасұлан
- жас + ұлан — молодой улан
- Жәнібек
- жан + бек — душа + бек; хан Жәнібек
- Жұма
- жұма — пятница
- Жұмабай
- жұма күні туған — родившийся в пятницу
- Жұмабек
- жұма + бек — родившийся в пятницу
- Жігер
- жігер — воля, энергия
- Ислам
- ислам — ислам
- Күнболат
- күн + болат — солнце + сталь
- Қайрат
- қайрат, күш — сила, энергия
- Қанат
- қанат — крыло
- Қуаныш
- қуаныш — радость
- Құрбан
- құрбан айтта туған — родившийся в Құрбан айт
- Мақсат
- мақсат — цель
- Мансұр
- жеңімпаз (араб.) — победоносный (араб.)
- Мейірбек
- мейір + бек — милосердный бек
- Мейіржан
- мейір + жан — милосердная душа
- Мирас
- мирас, мұра — наследие
- Мұрат
- мұрат — цель, желание
- Мұхаммед
- Мұхаммед — Мухаммед (восхваляемый)
- Нариман
- батыл (парсы) — отважный (перс.)
- Наурыз
- Наурыз — родившийся в Наурыз
- Наурызбай
- Наурызда туған — родившийся в Наурыз
- Наурызбек
- Наурыз + бек — родившийся в Наурыз
- Нұрали
- нұр + Әли — свет + Али
- Нұрбек
- нұр + бек — свет + бек
- Нұрбол
- нұр бол — будь светом
- Нұржан
- нұр + жан — светлая душа
- Нұрлан
- нұр + лан — лучезарный юноша
- Нұрсұлтан
- нұр + сұлтан — свет + султан
- Олжас
- олжа — удачливый, добыча
- Оразалы
- ораза + Әли — родившийся в пост
- Оразбай
- оразада туған — родившийся в пост
- Оразбек
- ораза + бек — родившийся в пост
- Рамазан
- Рамазан айы — месяц поста Рамазан
- Расул
- елші (араб.) — посланник (араб.)
- Рүстем
- Рүстем батыр — богатырь Рустам (перс. эпос)
- Санжар
- Санжар (парсы) — пронзающий (перс.)
- Сәрсен
- сәрсенбі — среда
- Сәрсенбай
- сәрсенбі күні туған — родившийся в среду
- Сейсен
- сейсенбі — вторник
- Сейсенбай
- сейсенбі күні туған — родившийся во вторник
- Серік
- серік — спутник, товарищ
- Сұлтан
- сұлтан — султан
- Талғат
- келбет (араб.) — облик, красота (араб.)
- Таңат
- таң атты — рассвет наступил
- Таңатар
- таң атар — рассветный
- Темірбек
- темір + бек — железо + бек
- Темірлан
- темір + лан — железный юноша
- Тоқтар
- тоқтасын — пусть остановится (беда) — имя-оберег
- Тұңғыш
- тұңғыш бала — первенец
- Тұрар
- тұрар, өмір сүрер — пусть живёт — имя-оберег
- Тұрсын
- тұрсын — пусть живёт — имя-оберег
- Ұлан
- ұлан — юноша, сын
- Шыңғыс
- Шыңғыс — Чингис
- Ілияс
- Ілияс (Илия) — пророк Илия
Қыз балаларға есімдер
- Айару
- ай + ару — лунная красавица
- Айгерім
- ай + керім — прекрасная луна
- Айгүл
- ай + гүл — лунный цветок
- Айдана
- ай + дана — луна + мудрая
- Айжан
- ай + жан — лунная душа
- Айзере
- ай + зере — луна + золото
- Айнұр
- ай + нұр — лунный свет
- Айсұлу
- ай + сұлу — прекрасная как луна
- Айтгүл
- айт + гүл — родившаяся в Айт
- Айткүл
- айтта туған — родившаяся в Айт
- Айым
- айым — моя луна
- Ақбота
- ақ бота — белый верблюжонок
- Ақерке
- ақ + ерке — светлая любимица
- Ақжарқын
- ақ + жарқын — светлая, лучезарная
- Ақмарал
- ақ + марал — белая лань
- Ақнұр
- ақ + нұр — чистый свет
- Аружан
- ару + жан — красавица + душа
- Асылзат
- асыл + зат — благородная
- Аяжан
- ая + жан — нежная душа
- Аяла
- аяла — лелеять, беречь
- Аяулым
- аяулым — моя нежная, милая
- Әлия
- биік, асқақ (араб.) — возвышенная (араб.)
- Әмина
- сенімді (араб.) — верная, надёжная (араб.)
- Әсел
- бал (араб.) — мёд (араб.)
- Әсем
- әсем — красивая, изящная
- Бақытгүл
- бақыт + гүл — цветок счастья
- Бақытжан
- бақыт + жан — счастливая душа
- Балжан
- бал + жан — медовая душа
- Баян
- Баян сұлу — героиня эпоса «Қозы Көрпеш — Баян сұлу»
- Ботагөз
- бота көз — глаза верблюжонка (красивые глаза)
- Гүлдана
- гүл + дана — мудрый цветок
- Гүлжан
- гүл + жан — цветок + душа
- Гүлназ
- гүл + наз — грациозный цветок
- Гүлнар
- анар гүлі — цветок граната
- Гүлім
- гүлім — мой цветок
- Дана
- дана — мудрая
- Данагүл
- дана + гүл — мудрый цветок
- Дария
- дария, өзен — большая река
- Дәулетгүл
- дәулет + гүл — цветок благополучия
- Динара
- динар — золотая монета
- Ділара
- жүрек қуанышы (парсы) — услада сердца (перс.)
- Ділда
- алтын — золото
- Елдана
- ел + дана — мудрость народа
- Елнұр
- ел + нұр — свет народа
- Ерке
- ерке — ласковая, любимица
- Еркегүл
- ерке + гүл — ласковый цветок
- Еркежан
- ерке + жан — ласковая душа
- Жадыра
- жадыраған — радостная, весёлая
- Жанар
- жанар — блеск глаз
- Жанель
- жан + ел — душа народа (совр.)
- Жанерке
- жан + ерке — ласковая душа
- Жансая
- жан + сая — душа + покров
- Жұмагүл
- жұма күні туған — родившаяся в пятницу
- Жібек
- жібек — шёлк
- Зарина
- алтын (парсы) — золотая (перс.)
- Зәуре
- Шолпан жұлдызы — Венера, утренняя звезда
- Зере
- зер, алтын — золото
- Кәмила
- кемел (араб.) — совершенная (араб.)
- Көктем
- көктем — весна
- Күнай
- күн + ай — солнце и луна
- Күнсұлу
- күн + сұлу — солнечная красавица
- Қаламқас
- қалам қас — тонкобровая
- Қарлығаш
- қарлығаш — ласточка
- Ләйлә
- түн (араб.) — ночь (араб.)
- Мақпал
- мақпал — бархат
- Марал
- марал — лань
- Маржан
- маржан — коралл, жемчуг
- Мәдина
- Мәдина қаласы — город Медина
- Мейіргүл
- мейір + гүл — цветок милосердия
- Мерей
- мерей — слава, удача
- Мереке
- мереке — праздник
- Мөлдір
- мөлдір — прозрачная, чистая
- Назгүл
- наз + гүл — грациозный цветок
- Назерке
- наз + ерке — грациозная любимица
- Наурызгүл
- Наурыз + гүл — цветок Наурыза
- Нұрай
- нұр + ай — свет + луна
- Нұргүл
- нұр + гүл — цветок света
- Нұрия
- нұрлы — светлая
- Нұрсұлу
- нұр + сұлу — светлая красавица
- Оразгүл
- оразада туған — родившаяся в пост
- Перизат
- пері + зат — подобная фее
- Райхан
- райхан — базилик (душистая трава)
- Раушан
- раушан — роза
- Самал
- самал жел — лёгкий ветерок
- Саягүл
- сая + гүл — цветок под покровом
- Сәуле
- сәуле — луч
- Сымбат
- сымбат — грация, стать
- Таңнұр
- таң + нұр — свет рассвета
- Таңсұлу
- таң + сұлу — красавица рассвета
- Таңшолпан
- таңғы Шолпан — утренняя Венера
- Толғанай
- толған ай — полная луна
- Томирис
- Томирис патшайым — царица Томирис
- Шолпан
- Шолпан жұлдызы — Венера, утренняя звезда
- Шынар
- шынар — платан (чинара)
- Іңкәр
- іңкәр — желанная, долгожданная
Есім мағыналары — жалпы қабылданған түсіндірмелер, қатаң этимология емес. Хижра күндері кестелік әдіспен есептелген (±1 күн); Айт күндері ай бойынша жарияланады. Мүшел — дәстүрлі күнтізбе бойынша, жыл Наурыздан басталады.